Archives

Welke verkeersregels gelden er voor eenwielers? (uitgebreide versie)

Dit hangt er vanaf in welk land je bent, want overal zijn de regels weer anders. We hebben het voor Nederland en België op een rijtje gezet.

Waar rijd je: voetpad, fietspad of rijbaan?

In België zijn de regels het duidelijkst. Eenwielers vallen volgens Artikel 2.15.2 van de Wegcode (ook bekend als Verkeersreglement) in de categorie “niet-gemotoriseerde voortbewegingstoestellen”. Als je je niet sneller verplaatst dan wandeltempo (6 km/u) dan word je beschouwd als een voetganger. Je moet dan dus ook de regels volgen die gelden voor voetgangers, zoals rijden op het voetpad of trottoir, als dat er is.
Ga je wel sneller dan 6 km/u, dan moet je de regels volgen voor fietsers, en dus ook het fietspad gebruiken als dat er is.

In Nederland is een eenwieler nooit een fiets in de zin van het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens (RVV), informeel ook bekend als de Wegenverkeerswet.
Berijders van eenwielers vallen onder Artikel 2, lid 2, van het RVV, het zijn  “personen die zich verplaatsen met behulp van voorwerpen, niet zijnde voertuigen”. Op deze personen zijn de regels voor voetgangers van toepassing. Toch mag je als eenwieleraar (op grond van Artikel 4, lid 4 van het RVV) ook kiezen om een fietspad of een fiets/bromfietspad te gebruiken, als dat er is. Deze keuze is, anders dan in België, formeel niet afhankelijk van je snelheid. Maar omdat iedere verkeersdeelnemer (en dus ook een eenwieleraar op de openbare weg) andere weggebruikers niet mag hinderen of in gevaar brengen, komt het wel op hetzelfde neer.

Terzijde: eenwieleraars mogen (net als voetgangers en fietsers) de rijbaan gebruiken als zowel een fietspad als een voetpad/trottoir ontbreken.

Verlichting:

In België is verlichting in het donker verplicht als je niet op het voetpad rijdt. Dit geldt ook als er geen voetpad is!

In Nederland is verlichting formeel niet verplicht, je bent immers ‘maar’ een voetganger. Maar het is verstandig voor je eigen veiligheid om in het donker voor en achter een lamp te hebben, als je op een fietspad of op een weg (zonder fietspad) rijdt.

Kortom, in de praktijk geldt zowel in Nederland als in België:

  • Ga je zo snel als een voetganger, gedraag je dan als een voetganger.
  • Ga je zo snel als een fiets, gedraag je dan als een fiets.

Deze keuzemogelijkheid tussen voetganger en fietser maakt een eenwieleraar flexibel om zich aan verschillende omstandigheden aan te passen.

In principe kan je hiermee ook provoceren, en bijvoorbeeld je eenwieler berijden in een voetgangersgebied, of op een wandelpad in de natuur waar fietsen niet is toegestaan. Maar in de praktijk zou je daar waarschijnlijk toch problemen mee krijgen en is het beter om zulke plekken te vermijden, of om er naast de eenwieler te lopen.

Bovenstaande informatie is voor Nederland gebaseerd op de wetstekst op wetten.overheid.nl, alsmede op directe communicatie over dit onderwerp met Veilig Verkeer Nederland en het ministerie van Verkeer en Waterstaat, en voor België op de websites www.wegcode.be en  www.politie.be.

Welke verkeersregels gelden er voor eenwielers? (korte versie)

Dit hangt er vanaf in welk land je bent, want overal zijn de regels weer anders.
Voor Nederland en België zijn de regels in de praktijk hetzelfde:

  • Ga je zo snel als een voetganger, gedraag je dan als een voetganger.
  • Ga je zo snel als een fiets, gedraag je dan als een fiets.

Deze keuzemogelijkheid tussen voetganger en fietser maakt een eenwieleraar flexibel om zich aan verschillende omstandigheden aan te passen.

In principe kan je hiermee ook provoceren, en bijvoorbeeld je eenwieler berijden in een voetgangersgebied, of op een wandelpad in de natuur waar fietsen niet is toegestaan. Maar in de praktijk zou je daar waarschijnlijk toch problemen mee krijgen en is het beter om zulke plekken te vermijden, of om er naast de eenwieler te lopen.

Voor meer informatie, lees de uitgebreide versie van het antwoord.

Waarom kan een eenwieler niet zo snel rijden als een fiets?

De gemiddelde eenwieler is lichter dan de gemiddelde tweewieler, en heeft ook minder rolweerstand en wrijvingsverliezen. Dus dan moet je er toch harder mee kunnen rijden?
Toch is dat niet zo, want de meeste eenwielers hebben een tamelijk klein wiel vergeleken met fietsen, en geen versnelling. Om een snelle fiets bij te houden moet je op zo’n eenwieler onmogelijk snel trappen.

Er zijn wel eenwielers die gericht zijn op snelheid (36 inch wiel en versnellingsnaaf), maar die zijn een stuk zwaarder, zo’n 10 tot 12 kg. Dat is vergelijkbaar met een racefiets.
Iets dergelijks geldt ook voor weerstand. Bij een simpele eenwieler zonder versnelling treedt inderdaad minder mechanische weerstand op, omdat er maar één wiel is, geen ketting, geen aparte trapas-lagering enzovoort. Maar bij een eenwieler met versnelling zijn de transmissieverliezen ongeveer 5%, vergelijkbaar met een fiets.

Met andere woorden: snelle eenwielers hebben geen voordeel ten opzichte van een fiets. Sterker nog, er zijn redenen waarom een eenwieler juist langzamer is:

  • De voor/achter balans moet je op een eenwieler actief handhaven. Daardoor kun je niet 100% power leveren. Je moet altijd over houden om het wiel te versnellen als je voorover dreigt te vallen.
  • De versnellingsverhouding kan op een fiets vrijelijk ingesteld worden, met ketting en tandwielen. Daardoor kom je per pedaalomwenteling zo ver als je kracht (vermogen) toelaat. Er bestaan wel commercieel verkrijgbare eenwielers met versnelling, maar ook hier wordt het ideale verzet niet bereikt. Dit wordt gedeeltelijk gecompenseerd doordat eenwielers vrijwel altijd kortere cranks hebben dan tweewielers. Met kortere cranks kun je wat sneller ronddraaien, maar de efficiëntie (van het overbrengen van spierkracht) neemt af.
  • Er bestaan enkele zelfbouw-eenwielers met versnelling waarvan de bedoeling is dat deze wel ongeveer het ideale verzet benaderen. Maar deze zijn erg moeilijk te berijden – wat dan op zich weer nadelig is voor de snelheid.
  • De zithouding op een eenwieler is minder aerodynamisch, waardoor de luchtweerstand groter is.
  • Je valt eerder met een eenwieler dan met een tweewieler, en bij hoge snelheid kunnen de gevolgen behoorlijk pijnlijk zijn. Dit maakt dat veel eenwieleraars niet zo snel willen gaan als een snelle tweewieler, al zouden ze het fysiek kunnen.

Een paar voorbeelden die aantonen dat een eenwieler veel langzamer is dan een fiets:

Werelduurrecord:  eenwieler 32,230 km, fiets 55,089 km

Wereld-24uurs-record: eenwieler 453,8 km, fiets 941.872 km

Topsnelheid: eenwieler ongeveer 50 km/u (geen officieel record), fiets 81,54 km/u

Tenslotte: de eenwielersport is een tamelijk kleine wereld. Maar in de ‘bovenste regionen’ gaat het wel degelijk om topsporters. De prestatieverschillen tussen eenwielers en tweewielers worden niet of nauwelijks veroorzaakt doordat er minder goede rijders aan het eenwieleren meedoen.