Tekst: Teun Senders
Foto’s: Klaas Bil

Het prille begin

Klaas heeft zich als eenwieleraar gespecialiseerd in het rijden van afstanden, zowel op de weg als offroad. “Eenwieleren gaat voor mij vooral om snelheid en uithoudingsvermogen,” vertelt hij. “Voor mijn leeftijd lukt me dat nog steeds best aardig. Technisch ben ik nooit erg sterk geweest. Ik heb samen met mijn dochter wel eens geoefend op achteruit rijden en pendelen, maar daar was zij veel handiger in dan ik.”

Geloof het of niet, maar toen Klaas voor de eerste keer op een eenwieler stapte, vond ‘ie het maar niks. “Toen ik ongeveer 25 was, deed ik in Delft wekelijks aan acrobatiek”, vertelt hij. “De docent had op een avond een aantal eenwielers meegenomen. Ik heb dat toen geprobeerd, maar dat leek helemaal nergens naar. Sommigen konden wel een beetje rijden langs het hek, maar dat lukte mij niet. Ik dacht al snel: dat is echt niks voor mij. Acrobatiek vond ik veel leuker.”

Klaas herontdekte het eenwieleren pas jaren later, nadat hij zijn twee dochters wat simpele acrobatiek trucjes had geleerd. “Ik denk dat het daarvandaan gekomen is dat mijn oudste dochter een grote interesse kreeg in het circus”, verklaart hij. “We gingen met haar naar het circus, ze oefende met jongleren en vroeg voor haar elfde verjaardag een eenwieler. Die hebben we haar gegeven, waarop ik met haar aan het handje door het park liep terwijl zij geleidelijk aan steeds meer los kon rijden.”

“Na heel veel jaren had ik eindelijk weer een sport die ik leuk vond en dat is nooit meer weggegaan.”

Veel verstand van eenwieleren had Klaas nog niet. “Ik vroeg online weleens advies over eenwieleren. Er was nog geen eenwielerforum, maar wel een wereldwijde groep over eenwieleren op Usenet. Via die groep kwamen we in 2000 bij een eenwielervereniging in Maarssenbroek terecht, die inmiddels niet meer bestaat. Ik ging daar al snel wekelijks met mijn dochters naartoe. Ik ging dan aan de kant een krantje zitten lezen, totdat ik behalve kinderen van mijn dochters leeftijd ook ‘ouderen’, van mijn leeftijd, zag eenwieleren. Langs het hek en dat leek eerst nergens naar, maar die maakten ook progressie. Ik dacht: dat moet ik dan toch ook kunnen! Ik heb een eenwieler geleend en ben gaan oefenen, maar die twee uurtjes per week waren voor mij niet genoeg, dus ik nam de eenwieler ook mee naar huis – dat mocht – om zelf in het park te oefenen. En dat klikte! Na heel veel jaren had ik eindelijk weer een sport die ik leuk vond en dat is nooit meer weggegaan.”

Het eerste moment dat hij los kon eenwieleren, weet Klaas nog precies te vertellen. Het memorabele moment kwam na ongeveer een maand oefenen.
“Het was in een gymzaal en ik reed langs het wandrek,” omschrijft Klaas. “Ik kon al een aantal slagen los langs het wandrek, maar wel met de wetenschap dat ik het altijd weer kon beetpakken als ik zou vallen. Totdat een docent zei: “Hou mijn schouder maar vast, dan rijden we door de zaal.” Al snel legde hij het touwtje van zijn capuchon op zijn schouder. Hij heeft mij ertoe bewogen dat touwtje beet te pakken. Zo bleven we rondjes rijden, tot ik op een gegeven moment merkte dat ik alleen het touwtje maar vast had… en niet zijn schouder. Ik riep: “Jaaaaaa!” door die zaal heen – en iedereen vroeg zich af wat er aan de hand was. Toen reed ik dus los! Ik heb dat touwtje losgelaten en heb meteen nog een meter of tien los gereden.”

De wereld over

‘Ja, je weet het nog niet, maar jij gaat meedoen aan een tijdrit op de eenwieler.’
Dit waren de woorden die ervoor zorgden dat Klaas in 2005 voor het eerst deelnam aan een eenwielerwedstrijd. Het waren de woorden van mede-eenwieleraar Dustin Schaap, die Klaas uitnodigde om mee te doen aan een tijdrit van de Nederlandse Autoped Federatie (inmiddels de Stichting Stepbond Nederland). De gedeelde tijdrit voor steppers en eenwieleraars vond plaats op de Afsluitdijk, van Noord-Holland naar het Friese Harlingen. Een tocht van 38 kilometer. Klaas: “Toen kreeg ik de smaak van wedstrijden wel te pakken, want vervolgens ben ik in 2006 met een klein groepje Nederlanders naar de wereldkampioenschappen (Unicon) in Zwitserland geweest. Ik had me alleen voor de 100 meter en de easy downhill ingeschreven. Toen zag ik al die andere onderdelen daar en dat motiveerde mij om wat serieuzer te gaan trainen. In de jaren erna ben ik me voor veel meer onderdelen gaan inschrijven.”

“Ik heb voor Unicon ver gereisd. Zelfs zo ver als het maar kan.”

Uiteindelijk heeft Klaas met zijn eenwieler veel van de wereld gezien. Hij sloeg van 2006 tot en met 2022 geen enkele Unicon over. Hij reisde voor kampioenschappen naar verschillende uithoeken van Europa, maar ook naar landen als Canada en Zuid-Korea.
“Ik heb voor Unicon ver gereisd. Zelfs zo ver als het maar kan,” lacht Klaas, “want er is ook in Nieuw-Zeeland een Unicon geweest.”

Ook los van kampioenschappen nam Klaas zijn eenwieler mee naar andere landen. Zo reed hij in 2010 met een klein groepje eenwieleraars in vijf dagen van Duitsland naar Italië. Offroad, dwars door de Alpen. Klaas vertelt er enthousiast over: “Dat was een schitterende tocht, dat smaakte wel naar meer!”

Toen de Nieuw-Zeelandse eenwielrijder Ken Looi in 2011 een tocht organiseerde in de Chinese provincie Yunnan, in de uitlopers van de Himalaya, was ook Klaas van de partij. Net als in 2019, toen diezelfde Ken Looi een tocht organiseerde in Cambodja.
“En dat zijn echt prachtige avonturen,” weet Klaas te vertellen. “Ik ken inmiddels wereldwijd vrij veel eenwieleraars. Je komt echt in een soort vriendengroep tijdens zo’n tour, omdat je zo’n 12 of 14 dagen samen optrekt. Ondanks dat het een prijzige boel is, is het zeker een aanrader! Zeker als je een nieuwe dimensie aan het eenwieleren wil geven.”

Ook van verre kampioenschappen heeft Klaas herinneringen bewaard.
“De storm was nauwelijks minder geworden, maar de marathon ging toch door omdat er geen tijd was om het nog verder uit te stellen. Ik reed op een 29-inch eenwieler met versnellingen, maar vanwege de loeiharde wind kon ik ‘m niet in de tweede versnelling houden. Uiteindelijk heb ik de hele afstand in de eerste versnelling gereden,” vertelt Klaas over de marathon tijdens Unicon in Nieuw-Zeeland.

Van NKE naar Stichting Eenwieleren

In 2010 was Klaas betrokken bij de organisatie van het allereerste NK Eenwieleren. Dit eerste kampioenschap ontstond deels toevallig.
“Dustin Schaap runde destijds een website over eenwieleren”, vertelt Klaas. “Zodoende bestond er al een kleine eenwielercommunity in Nederland. Dustin kreeg op een gegeven moment een aanbod vanuit de Nederlandse Autoped Federatie. Zij hadden het terrein van FlevOnice in Biddinghuizen afgehuurd, maar ze hadden in de ochtend alleen de kleine baan nodig. Of wij dan ‘s ochtends iets wilden doen op de grote baan. Dustin heeft dat aan mij gevraagd en toen hebben wij met z’n tweeën het eerste NKE georganiseerd. Die onderhuur mocht officieel niet, maar dat moesten we dan maar een beetje verhullen.” 
Het NKE was in 2010 nog heel kleinschalig, met 28 deelnemers en slechts twee wedstrijdonderdelen. Klaas wilde dit graag verder uitbouwen. “In 2011 wilde ik opnieuw een NKE organiseren, maar Dustin haakte af en ik kreeg verder niemand enthousiast. Pas toen ik iedereen een mailtje stuurde dat het niet door zou gaan, waren er twee moeders die zeiden: ‘Dit kunnen we niet over onze kant laten gaan, wij komen je helpen!’ En zo ging het NKE in 2011 toch door.”

Tot en met 2015 organiseerde Klaas het NK Eenwieleren op persoonlijke titel (weliswaar met anderen), tot in 2016 de Stichting Eenwieleren Nederland startte.
“We wilden het NKE wat professioneler aanpakken,” vertelt Klaas. “We hadden wat positief saldo overgehouden aan voorbije kampioenschappen en besloten hiermee een stichting op te richten.”

Hechte gemeenschap

Klaas heeft de eenwielersport in Nederland flink zien veranderen. Hij vertelt: 
“De eenwieleraars in Nederland, die eigenlijk een beetje als los zand aan elkaar hingen toen ik met eenwieleren begon, zijn echt een community geworden. Vroeger zat er hier iemand en daar iemand en je kwam elkaar wel eens ergens tegen, bijvoorbeeld bij een MUni-weekend, maar er was niet een gevoel dat het een gemeenschap was. Ik heb het idee dat er nu wel een gemeenschap is van mensen die elkaar kennen en bijvoorbeeld samen naar wedstrijden gaan – en ik denk wel dat dat de verdienste van de stichting is geweest.”

“De eenwieleraars in Nederland, die eigenlijk een beetje als los zand aan elkaar hingen toen ik met eenwieleren begon, zijn echt een community geworden.”

Wat Klaas de afgelopen jaren opvalt, is de terugkeer van het urban eenwieleren.
“Eind jaren ‘90 waren er een aantal rijders die op vrij hoog niveau urban deden, maar die zijn er allemaal mee gestopt,” weet Klaas te vertellen. “Toen heeft die discipline een tijd lang op z’n gat gelegen. En ik denk dat we nu Roos Seegers best wat credit mogen geven dat zij dat weer op gang heeft gebracht. Urban is echt wel weer terug.”

“Wat in Nederland wel een klein beetje werd gedaan, en nu weg is, is freestyle eenwieleren,” voegt Klaas er nog aan toe. “Dat ligt niet eens op z’n gat: dat is er gewoon niet. Net als dat we geen eenwielerhockey meer hebben. We hadden ooit een team dat een tijdlang heeft gesudderd, maar mensen woonden door het hele land en konden niet voldoende trainen. Daarvoor moet je een dichtheid hebben zoals in Duitsland, waar heel veel eenwielerclubs zijn en waar elke club zijn eigen hockeyteam heeft.” 

“Internationaal blazen we ons deuntje aardig mee,” vindt Klaas. “Bijvoorbeeld met hoogspringen en verspringen. Daar staat Nederland mede aan de top.”

Muziek

Je hoeft Klaas maar een beetje te kennen om te weten dat hij niet graag stil zit. Zijn eenwielerfanatisme met alles wat erbij komt kijken, leidt tot een druk bestaan – zeker in combinatie met andere hobby’s, waarover hij net zo goed enthousiast kan vertellen. Zo maakt hij deel uit van het zeskoppig volksmuziekorkest Mista, waar hij regelmatig mee optreedt. Klaas speelt er verschillende instrumenten en hij zingt. “We spelen een internationaal repertoire met veel onregelmatige maatsoorten en opzwepende ritmes,” vertelt hij. “We treden vooral op bij volksdansbals. Volksdansen is een wereld op zichzelf. Elke zichzelf respecterende stad heeft één of meer volksdansverenigingen, maar je ziet het bijna nooit. Dat is net als met het eenwieleren: je ziet het zelden in het wild, maar het is er wel. En de mensen kennen elkaar.” 

De muzikale vrijetijdsbestedingen van Klaas blijken net zo veelzijdig als zijn eenwielige – of misschien zelfs nóg veelzijdiger. Zo vertelt Klaas dat hij ook af en toe wat improviseert op de piano. “En wat ik weer wil gaan oppakken,” voegt hij daar aan toe, “is componeren. Dat deed ik al eerder in de jaren ‘80 en ‘90, toen ik al gitaar en synthesizer speelde.”

Grenzeloos

Wie Klaas vraagt wat hem het meest is bijgebleven van zijn tijd als bestuurder bij de Stichting Eenwieleren, zal hem enthousiast horen vertellen over evenementen als het Eenwielerfestival, het Nederlands Kampioenschap en de Lage Landen Eenwielertour. En toch heeft de stichting veel meer gedaan dan alleen het organiseren van evenementen. Klaas benoemt ook een internationale verdienste:
“Iets wat ik ook een heel leuk projectje vond, is de pagina ‘Eenwielerdisciplines’ op de website van de stichting. Dat is een soort stamboom van alle disciplines binnen het eenwieleren en hoe ze verwant zijn aan elkaar, met video- en fotovoorbeelden. Ik ben er trots op hoe dat eruit is komen te zien. Inmiddels staat dit overzicht ook op de website van de International Unicycling Federation (IUF). Zij waren er ook helemaal enthousiast over.”

Klaas zijn klusjes voor de eenwielersport hebben zich wel vaker buiten de grenzen van ons kikkerlandje begeven. Zo was hij sinds 2010 jarenlang lid van het IUF Rulebook Committee, de internationale commissie die de officiële regels van eenwielerwedstrijden bepaalt. En dat begon ooit in een nieuwsgierige bui tijdens Unicon.
“Tijdens Unicon is er altijd een vergadering van de IUF,” licht Klaas toe. “Toen ik daar spontaan naartoe ging, hoorde ik dat ze mensen zochten voor het Rulebook Committee. Ik had het rulebook al behoorlijk goed gelezen, dus heb ik mezelf daarvoor aangemeld.”
“Als lid van die commissie houd je de regels kritisch tegen het licht en kijk je naar wat wel of niet past bij de ontwikkeling van de sport. Dat heb ik altijd erg leuk gevonden.”

In 2017 breidde Klaas zijn internationale bezigheden nog iets uit. Hij werd voorzitter van de IUF World Record Committee, de commissie die wereldrecords binnen het eenwieleren sanctioneert. In 2024 droeg hij deze taak al over.
“Verder was ik tot voor kort ook landsvertegenwoordiger voor Nederland bij de IUF,” voegt Klaas toe. “Die rol heeft Lisanne Boer inmiddels van me overgenomen.”

En toen

“Ik merkte dat ik wat meer lucht nodig had in mijn bestaan.”

Begin 2024 kwam er voor Klaas plots een rem op het drukke bestaan. Hij werd ziek.
“Het ging om een zware bronchitis,” vertelt Klaas. “Het duurde best lang en ik wist niet hoe snel ik weer beter zou worden. Het zette me aan het denken dat ik zo langzamerhand wel erg veel hooi op m’n vork had genomen. Ik merkte dat ik wat meer lucht nodig had in mijn bestaan. Ik heb op een rijtje gezet welke dingen ik allemaal deed en toen ik alle uren bij elkaar optelde, kwam ik bij wijze van spreken uit op een 40-urige werkweek. Dat had zich allemaal opgebouwd sinds mijn pensioen in 2010.”

En nu

Na jaren van trouwe dienst heeft Klaas afscheid genomen als bestuurslid van de Stichting Eenwieleren Nederland. “Ik ben wel een beetje weemoedig dat ik niet meer aan de knoppen zit,” geeft hij toe, “maar ik heb zeker geen spijt van mijn beslissing. Ik heb er alle vertrouwen in dat alles goed zal blijven verlopen met de huidige bezetting van het bestuur!”
Klaas hoeft zijn favoriete sport in elk geval niet te missen. “Ik blijf zeker nog eenwieleren, maar met minder druk. Trainen is jarenlang erg leuk geweest, maar ik merkte dat ik de laatste jaren steeds meer moeite moest doen om zelfs maar op niveau te blijven. Dat heeft gewoon met de leeftijd te maken.”

“Ik blijf zeker nog eenwieleren, maar met minder druk.”

Dat Klaas ooit begon met eenwieleren, komt deels door zijn dochter. “Zij is inmiddels professioneel circusartiest geworden”, vertelt Klaas trots. “Mijn beide dochters kunnen nog steeds eenwieleren – en hun partners trouwens ook. En ik hoorde dat mijn vierjarige kleindochter ook interesse heeft om het te leren!”

“Eenwieleren is een enorm veelzijdige sport. Ga vooral op onderzoek uit. Kijk rond, kijk wat je leuk vindt. Iemand die pas net begonnen is, denkt misschien – zoals ik in het begin ook dacht – als ik kan opstappen, afstappen en een stuk rijden heb ik daar wel genoeg aan. Maar als je evenementen gaat bezoeken, kom je erachter dat er veel meer bestaat. Je kan erbij gaan jongleren of een muziekinstrument bespelen. Dat laatste heb ik nooit zelf gedaan, al ben ik er wel eens voor gevraagd,” lacht Klaas. 

Klaas neemt voortaan wat minder hooi op zijn vork. Maar een eenwielerpensioen hoeven we het zeker niet te noemen! Hij blijft op het Eenwielerfestival de diplomaworkshops verzorgen en hij zal deel blijven nemen aan het NK Eenwieleren. Daarnaast blijft hij de jaarlijkse GCCM organiseren en maakt hij de jaarlijkse uitgave van de World Unicycling Calendar.
En niet te vergeten, voor wie zich ooit in de omgeving van Ede begeeft: er bestaat nog steeds een kans dat je daar – op z’n eenwieler – een hele enthousiaste Klaas tegenkomt.